Huisvesting door de jaren heen

Nog zonder eigen oefenruimte had Circus Rotjeknor al een adres: Luipaardstraat 1 in Rotterdam. In mijn huis had ik een kamertje van 6 vierkante meter ingericht als circuskantoor. Hier bedacht ik de plannen die ik op papier uitschreef. Op een typemachine schreef ik brieven en facturen. In 1995 schafte ik de eerste computer en een printer aan.

Voor de circuslessen van Circus Rotjeknor, die op 19 maart 1993 van start gingen, mocht ik op zaterdagochtenden gebruik maken van de gymzaal van de Ichthus-PABO waar ik zelf mijn opleiding had gevolgd. Toen Circus Rotjeknor groeide, kwam daar de zaterdagmiddag en later ook de vrijdagavond bij. Tijdens schoolvakanties mochten we de gymzaal ook gebruiken voor het circus. Het was een prachtige locatie aan de Binnenrotte, midden in het centrum van Rotterdam. Hier speelden we de eerste voorstellingen ‘De directeur zonder hoed’, ‘Restaurant Rotjeknor‘, ‘De jongleurs komen’ en ‘Een clown op zoek’. Hier hadden we zelfs een compleet jeugdcircus uit Ethiopië een week lang onderdak gegeven en zo hadden we nog veel meer mooie herinneringen beleefd.

Hoewel we het aan de Binnenrotte uitstekend naar ons zin hadden, kreeg ik in 1997 te horen dat het gebouw gesloopt zou gaan worden. Ik stapte naar de Gemeente Rotterdam en kreeg een lijstje mee met beschikbare gymzalen. De extra wens om ook voldoende opslagruimte te hebben, maakte het probleem wat lastiger maar een nog groter probleem was de financiering.

[Brief naar Recreatie Rotterdam, 16 jan 1998]

In 1998 werd het terrein van de oude gasfabriek in Kralingen leeggeruimd. Er stond nog een prachtig laboratoriumgebouw dat zeer goed geschikt gemaakt zou kunnen worden voor Circus Rotjeknor. Het leek mij prachtig om een oud gebouw te redden van de sloop door het een nieuwe bestemming te geven voor de toekomst. Helaas had de Gemeente Rotterdam al besloten om het gebouw te slopen.

[Brief naar gemeenteraad, 26 okt 1998]

Het ging heel goed met Circus Rotjeknor. Er vonden steeds meer circusprojecten plaats op scholen en daarvoor was er steeds meer circusmateriaal nodig. Omdat er aan de Luipaardstraat geen plek meer was, verhuisde ik in november 1998 naar een voormalig winkelpand aan de Oostzeedijk Beneden. Circus Rotjeknor gebruikte de winkel voor kantoor en opslag en ik ging zelf boven de winkel wonen. Door deze huisvesting was een deel van het probleem opgelost. Er was alleen nog een geschikte oefenruimte nodig.

Na twee jaar zoeken hadden we nog steeds geen oefenruimte gevonden voor Circus Rotjeknor. Er moest snel iets gebeuren want het sloopbedrijf was al gearriveerd bij de Binnenrotte. Aan de andere kant van de Laurenskerk stonden de gymzalen van de Jan Prins en de Willibrordschool. In één van de gymzalen gaf Circus Ravioli op woensdagavonden jongleerlessen voor volwassen. Ik bedacht dat er eenvoudig extra opslagruimte te realiseren zou zijn. De Gemeente Rotterdam reageerde positief en liet in plaats van een aanbouw een lange zeecontainer plaatsen met directe toegang tot de gymzaal. Vanaf 2001 werden de circuslessen gegeven in de gymzaal aan de Grote Markt midden in het centrum van Rotterdam. Ook dit was een prachtige plek waar Circus Rotjeknor flink kon groeien. Buiten schooltijden konden we alle dagen gebruik maken van de gymzaal en dat deden we dan ook. In 2006 bestond Circus Rotjeknor uit 375 artiesten.

Het was geen verrassing maar helaas kwam ook nu weer een aankondiging dat de huidige oefenruimte van Circus Rotjeknor gesloopt zou gaan worden. Om plaats te maken voor de bouw van de Markthal moest een aantal gebouwen waaronder het schoolgebouw met de gymzalen aan de Grote Markt gesloopt worden. Met hulp van een aantal ouders en collega’s hadden we een Huisvestingscommissie samengesteld. Architect Andries Laane had een belangrijke rol. Samen met hem had ik al heel wat gebouwen onderzocht. Andries had al mijn wensen geformuleerd in een Programma van Eisen. Omdat alle locaties in de stad al helemaal volgepland waren ontwierp Andries speciaal voor Circus Rotjeknor een drijvend circusgebouw dat in het Boerengat een plek zou moeten krijgen. Van 2001 t/m 2008 waren er veel vergaderingen van de Huisvestingscommissie. We bedachten grote plannen, we bezochten potentiële locaties, we onderzochten gebouwen, we ontwierpen nieuwe gebouwen, we maakten een mooie brochure en kwamen regelmatig in de publiciteit. Voor de financiering richtten we Stichting Vrienden van Circus Rotjeknor op. In juni 2004 kwam Eric-Jan van Dalen (van Kiwanis Rotterdam) met het idee om een Circusacademie  op te zetten. Het idee werd verder uitgewerkt en later opgepakt door Codarts waar in september 2006 de Bacheloropleiding Circus Arts van start ging. Het lukte toen nog niet om een gezamenlijke huisvesting te realiseren. De circusopleiding van Codarts ging naar Vlaardingen in het gebouw Vijfsluizen en Circus Rotjeknor moest nog even verder zoeken.

[Verslag van de eerste HUCO-vergadering (25 januari  2001)]

Circus Rotjeknor verhuisde in januari 2009 naar een gymzaal aan de Witte Hertstraat in Kralingen. Als schadeloosstelling vanwege de gedwongen verhuizing ontvingen we 14.000 euro van de Gemeente Rotterdam. Van dit geld konden we de gymzaal naar wens aanpassen. Het plafond ging eruit en we schaften een installatie aan met zes elektrisch bedienbare trapezes. Dezelfde trapezes zouden nog twee keer mee verhuizen en zijn nu nog steeds in gebruik. We zaten goed aan de Witte Hertstraat. De gymzaal was goed bereikbaar en voorzien van voldoende opslagruimte en het kantoor van Circus Rotjeknor met nog meer opslagruimte was op korte loopafstand. Toch was er nog wel het nadeel van het delen van de gymzaal met de middelbare school.

Omdat de huisvesting van Codarts in Vlaardingen tijdelijk was, bleef de zoektocht naar een gezamenlijk circusgebouw doorgaan. Verschillende locaties werden onderzocht totdat in 2012 op Katendrecht de leegstaande Fenixloods 2, na het indienen van een plan voor het opzetten van een circuscentrum, aan ons beschikbaar werd gesteld door de Gemeente  Rotterdam. We kregen een budget om de loodsen te verbouwen naar geschikte oefenruimte voor circusactiviteiten. Vanaf augustus 2012 woonde ik een jaar lang wekelijks het overleg van het ontwerpteam bij. Het was zeer interessant om bij het hele proces van globaal vlekkenplan naar volledig bouwplan betrokken te zijn. Ik vond het prachtig om mee te maken dat wat ik bedacht ook werkelijk uitgevoerd zou gaan worden. Architect Sander Brand was de architect die alle wensen mocht vervullen. Architect Andries Laane stond mij het hele proces bij met deskundig advies. In april 2013 ging de verbouwing van de Fenixloods van start met het indrukkende weghalen van de verdiepingsvloer om een hoge trainingsruimte te creëren. In mijn ogen was de hele verbouwing één groot spektakel. Terwijl we nog volop bezig waren met inrichten en schilderen, kwamen kinderen al met hun Jeugdvakantiepaspoort op bezoek voor de eerste circuslessen. In de kerstvakantie van 2013 legden we de laatste hand aan de verhuizing.

Voor het eerst hadden we alles van Circus Rotjeknor onder één dak bij elkaar: oefenruimte, kantoor, opslag, kleedruimte, foyer en zelfs een repetitieruimte voor de circusband. Het was heel mooi om de oefenruimte binnen schooltijden te delen met de circusopleiding van Codarts. Zo werd de ruimte optimaal gebruikt. We konden voortaan ook optredens in de eigenzaal uitvoeren. Omdat er zoveel mogelijk was, bedachten we een aantal nieuwe activiteiten om de Fenixloods te laten bruisen. Zo kwamen er circuslessen voor Ouder en Kind, Circusfeestjes en CircusZondagen. Met het Cultuurtraject kwamen er heel wat schoolklassen op bezoek om te kijken van een optreden van Tall Tales (met o.a. oud Rotjeknor-artiest Harm vd Laan). De zaal was regelmatig gevuld met meer dan 100 mensen (actief) publiek. Het Rotterdams Symfonisch Blaasorkest gaf zelfs een compleet concert in de circusloods. In korte tijd was de hele Fenixloods 2 op Katendrecht gevuld met de Fenix Food Factory, Het Pinball-museum en andere bruisende activiteiten. De jaren in Fenix 2 waren intensief maar het was een zeer mooie periode in de geschiedenis van Circus Rotjeknor. Ik had graag gezien dat we hier nog vele jaren konden blijven.

Net als bij de eerdere oefenruimten, kwam ook bij Fenix 2 de aankondiging dat het einde snel zou naderen. De officiële opening van het ‘circuscentrum’ had nog maar net plaatsgevonden toen we van de Gemeente Rotterdam een brief ontvingen dat de andere Fenixloods verbouwd zou gaan worden. In Fenix 1 was ruimte gereserveerd voor de huisvesting van het Culturele Cluster bestaande uit Conny Janssen Danst, Codarts en Circus Rotjeknor. Ik was nog maar nauwelijks bijgekomen van een grote verhuizing en nog volop bezig de ruimte optimaal te vullen met circusactiviteiten. De uitdagingen waren zeer groot. Toen het management van Codarts liet weten dat ze hun oefenruimte niet meer met Circus Rotjeknor wilden delen, ging ik mij afvragen of opnieuw een grote verhuizing voor Circus Rotjeknor niet te riskant zou zijn. In hetzelfde jaar werd bekend dat mijn grote voorbeeld het Amsterdamse Circus Elleboog na 70 jaar vanwege een (te) grote verhuizing ernstig in de financiële problemen was gekomen en een jaar later failliet ging. Ik was bang dat Circus Rotjeknor hetzelfde zou overkomen. Na veel wikken en wegen, besloten we in 2017 toch om de uitdaging van een nieuwe verhuizing aan te gaan. Behalve de verhuizing moesten we er met Circus Rotjeknor ook voor gaan zorgen dat we de exploitatie rond kregen voor volledig gebruik van de oefenruimte zónder Codarts. Voor het verkrijgen van voldoende ruimte voor het Culturele Cluster en voor de onderlinge verdeling ervan moest nog heel wat onderhandeld worden. Het leek wel een strijd om iedere vierkante meter.

Foto’s van de verbouwing en verhuizing naar Fenix 1 zullen binnenkort geplaatst worden.

In augustus 2019 vonden, ook weer met het Jeugdvakantiepaspoort, de eerste circusactiviteiten plaats in Fenix 1. In september was er veel belangstelling voor de Open Dag. Met het Cultuurtraject kregen we direct al een aantal scholen op bezoek en in november verzorgden we een zeer uitgebreide circusdag voor de Rotaryclub. De eerste CircusZondag in Fenix 1 was al snel uitverkocht. Op 20 november 2019 vond de officiële opening plaats en hadden we wethouder Kasmi van Cultuur en Sport op bezoek. In januari 2020 hield D66 een nieuwjaarsreceptie bij Circus Rotjeknor. Burgemeester Aboutaleb en wethouders Kasmi liepen hierbij aan mijn hand samen over het koord. Waar ik eerst zo tegenop had gezien, zag ik door het succes van de eerste vier maanden helemaal zitten. Eindelijk een eigen oefenruimte zónder nieuwe verhuisplannen. De droom waar ik mij zoveel jaren voor had ingezet, was eindelijk verwezenlijkt. De stad Rotterdam heeft een eigen jeugdcircus en Circus Rotjeknor heeft een eigen plek in de stad!

Foto’s van de opening en eerste activiteiten in Fenix 1 zullen binnenkort geplaatst worden.